कच्चा तेलको मूल्यमा उछाल आएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य झण्डै ७ प्रतिशतले बढ्दै प्रति ब्यारेल १२६ डलरभन्दा माथि पुगेको छ, जुन सन् २०२२ पछि कै उच्च हो ।
अमेरिका र इरानबीच बढ्दो तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेका हो । यसको असर नेपालजस्तो आयातमा निर्भर मुलुकमा प्रत्यक्ष देखिन थालेको छ ।
समाचार अनुसार, अमेरिकी सेनाले इरानविरुद्ध सम्भावित सैन्य कारबाहीका योजना अघि बढाएको चर्चा छ, जसले मध्यपूर्व क्षेत्रमा अस्थिरता बढाएको छ । विशेषगरी स्ट्रेट अफ हर्मुज जस्तो महत्वपूर्ण जलमार्ग प्रभावित हुँदा विश्वभर तेल आपूर्तिमा अनिश्चितता सिर्जना भएको छ । यही कारण कच्चा तेलको मूल्य २०२२ पछिकै उच्च स्तरमा पुगेको छ ।
नेपालले आफ्ना अधिकांश पेट्रोलियम पदार्थ भारतमार्फत आयात गर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भएको मूल्यवृद्धिले यहाँको अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष असर गर्छ ।
डिजेल र पेट्रोलको मूल्य बढ्दा ढुवानी खर्च बढ्छ । यसले सिमेन्ट, फलाम, बालुवा, गिट्टीजस्ता निर्माण सामग्रीको मूल्य महङ्गो बनाउँछ। परिणामस्वरूप सडक, पुल, भवनजस्ता पूर्वाधार आयोजनाहरूको कुल लागत बढ्ने सम्भावना हुन्छ ।
इन्धन महंगिँदा एक्स्काभेटर, डोजर, ट्रक जस्ता ठूला मेसिनसञ्चालन खर्च बढ्छ । धेरै निर्माण कम्पनीहरूले लागत धान्न नसक्दा काम सुस्त हुने वा केही आयोजना अस्थायी रूपमा रोकिने अवस्था आउन सक्छ ।
पहिले नै निश्चित बजेटमा सम्झौता भएका सरकारी आयोजनाहरूमा लागत अचानक बढ्दा ठेकेदारहरू घाटामा पर्न सक्छन् । यसले ठेक्का विवाद, काम छोड्ने प्रवृत्ति वा पुनःमूल्यांकनको माग बढाउन सक्छ ।
निर्माण क्षेत्र नेपालमा रोजगारी र आर्थिक गतिविधिको ठूलो स्रोत हो । यो क्षेत्रमा असर पर्दा बैंकिङ, रोजगारी र आपूर्ति श्रृंखलासमेत प्रभावित हुन्छ ।
अमेरिका–इरान तनाव र तेल मूल्य वृद्धिको प्रभाव नेपालमा सिधै इन्धन महङ्गो हुनुमा मात्र सीमित छैन । यसले पूर्वाधार विकास, निर्माण व्यवसाय, र समग्र आर्थिक गतिविधिमा गम्भीर चुनौती सिर्जना गर्ने देखिन्छ । अवस्था लम्बियो भने, नेपालले वैकल्पिक ऊर्जा, लागत व्यवस्थापन र दीर्घकालीन योजना तर्फ गम्भीर रूपमा ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता अझ बढ्नेछ ।
टिप्पणी थप्नुहोस्